سرانه مطالعه در کشور ما بسیار پایین است؛ سرانه مطالعه در کشور روزانه x  دقیقه می باشد؛ میزان مطالعه در کشور ما به هیچ عنوان پایین نیست؛ و.....

اینها خبرها و اطلاعاتی می باشند که بسیار شنیده ایم.نه تنها در همایش ها و محافلی که محور گفتگو در آنها کتاب و کتابخوانی می باشد بلکه در رسانه ها نیز زیاد مطرح می شوند. این درست که کتاب و کتابخوانی و گسترش مطالعه از موضوعات اساسی  فرهنگ سازی در کشورها می باشد ولی مهم تر از آن راهکارهایی است که مطرحی شود. شکی نیست که ایجاد عادت به مطالعه یکی از عادت های پسندیده می باشد اما آیا عادت به مطالعه به هر قیمتی و تحت هر شرایطی مناسب است؟ ما ابتدا باید فرهنگ مطالعه را در بین مردم به وجود بیاوریم و بعدد به سراغ عادت به مطالعه برویم. مطمئنا هر مطالعه ای سازنده و مفید نخواهد بود. فرهنگ به عبارتی عادت بهینه شده می باشد.پرواضح است که نتایج بهتری هم در برخواهد داشت.به بیان دیگر ما به سه طریق می توانیم سرانه مطالعه را در کشور بالا ببریم؛ اجبار، عادت و فرهنگ. شاید هرسه روش از لحاظ آماری مارا به هدفمان برساند  به نوعی افتخاری هم نصیبمان کند که در کشور ما مردم روزانه +X  دقیقه مطالعه می کنند. ولی اگر به هدف مطالعه دقت کنیم میبینیم که ما تنها با ایجاد فرهنگ مطالعه به نتایج مثبت افزایش میزان مطالعه خواهیم رسید. اگر بخواهیم یکی از فرهنگ های اشتباه مردم در مطالعه را بیان کنیم باید به این جمله اشاره کرد:

اروپاییان کتاب می خوانند تا بیدار شوند؛ ایرانیان کتاب می خوانند تا خوابشان ببرد.

البته در همین اندازه هم فکر می کنم جای شکرش باقی ست وگرنه....

و در پایان اینکه هرکتابی ارزش خواندن ندارد.

عکسبرداری ذره بینی مثبت یا منفی روی فیلم.این اصطلاح معمولا به یک ورق فیلم یا یک نوار طویل یا یک حلقه فیلم شانزده میلیمتری یا 35 میلیمتری یا حتی 70 میلیمتری که روی آن یک سلسله عکسهای ذره بینی باشد اطلاق می گردد.طول میکروفیلم ممکن است بین 100 تا 2هزار پا باشد. علاوه بر فیلم به صورت حلقه ای، فیلم را در قطعات معمولا 16یا 35 میلیمتری که طول آن بین یک تا سه اینچ است نیز نگه می دارند و به آن تک فیلم (Unit system)  می گویند. نوع دیگر سیستم ماتریس (matrix system)  است که تصاویر ریز شده به صورت دو بعدی روی یک ورقه فیلم به قطع 6×6 یا 8×8 انیچ قرار گرفته. هریک از انواع فیلم ممکن است خود با دو نظام قابل بازیابی باشد:

1. نظام نشانی (address system)  که در آن هریک از فیلم ها دارای شماره یا عنوانی است که بازیابی از طریق آنها انجام می شود.
2.  نظامی که محتوای فیلم را به طور کلی تعریف می کند و بازیابی از آن طریق انجام می شود.

در نظام تک فیلمی که معمولا دارای ابزار و وسایل خاص خود است ( مثل peephole) امر بازیابی به مراتب سریع تر از فیلم به صورت حلقه ای انجام می شود.در نظام ماتریس به شرطی که از نظام نشانی بهره گیرد بازیابی از آن هم سریع تر می شود. برای مقاصد خاص مثلا کپی کردن از روی روزنامه یا نقشه های مهندسی و یا تهیه میکروفیلم معمولا 70 میلیمتری به کار میرود.رطوبت هوای محلی که میکروفیلم ها در آن ذخیره می شوند نباید بیش از 60% باشد و حرارت ناگهانی برای میکروفیلم ضرر دارد. قفسه های مخصوصی که رطوبت و هوا را از طریق استعمال مواد شیمیایی متعادل نگه می دارد موجود است، ولی ممکن است آنها برای فیلم ضرر داشته باشند. میکروفیلم ها ی حلقه ای بهتر است روی لبه ی خود در جعبه های فلزی یا مقوایی کوچک ذخیره شوند و در کشوهایی با عمق کم قرار بگیرند و اگر به صورت ورقه هستند درون حفاظهای شفاف قرار بگیرند. برای خواندن و استفاده کردن از میکروفیلم دستگاههای مخصوص لازم است که جدیدترین آنها به دستگاه چاپ و تکثیر نیز مجهز است.

(Standard Book Number (SBN

شماره ترتیب 9 رقمی است برای هر عنوان کتاب، ویرایش یا جلد خاص.این شیوه شماره گذاری کتاب ابتدا در سال 1968 توسط انجمن ناشران بریتانیا طرح ریزی شد به نحوی که قابل استفاده در کامپیوتر باشد، شماره های مربوطه ضمن اطلاعات کتابشناختی در مجله The book seller  و نیز کتابشناسی ملی بریتانیا و فهرستهای ناشران ثبت می شود. در سال 1969 در یکی از جلسات سازمان بین المللی استاندارد (ISO)  همین شیوه گسترش یافت تا قابل استفاده برای همه کشورها باشد و بدین ترتیب شماره استاندارد بین المللی کتاب (ISBN)  به وجود آمد.

این نشریه ادواری که در نوع خود منحصر به فرد است اول بار در سال 1958 توسط J.D.Pearson   منتشر شد.مقالات مجله های معتبر اروپایی و روسی که درباره اسلام شناسی است در این نشریه فهرست می شود.جلد اول آن سالهای 1906 تا 1955 را در بر می گیرد و از آن پس به صورت فصلنامه منتشر شده است. علاوه بر مقالات مجلات ، مقالات سمینارها ، کنفرانس ها، یادنامه ها، مجموعه مقالات نیز در این کتاب فهرست می شود.از سال 1976 فهرست تک نگاشتها نیز به مقالات افزوده شد. پیرسون کار خود را تا سال 1980 ادامه داد و در همکرد تک نگاشتها را که شامل 1976 تا 1980 می شد با همکاری Wolfgang Behn  در سال 1983 منتشر کرد. پس از مرگ او G.I.Roper  کار گردآوری و تدوین فهرست را دنبال کرد و اکنون نیز به همت او فصلنامه منتشر می شود. تنظیم فهرست، موضوعی و در هر موضوع به ترتیب حروف الفبایی نام نویسنده است. فهرست مندرجات، موضوعها و زیر موضوعها را می دهد و فهرست نام اشخاص اشراف به کل اثر دارد.

موسس آن حاج سید علی محمد وزیری در سال 1332 مقدمات تاسیس کتابخانه را با 1800 جلد کتب شخصی خویش فراهم کرد و در سال 1334 آن را به خلق یزد بخشید.کتابخانه ابتدا در گوشه ای از مسجد جامع کبیر بود تا اینکه در سال 1344 بنای جدید کتابخانه به همت و پشتکار موسس آن ساخته شد و در تاریخ 12/4/1348 در حالیکه کتابهای کتابخانه به 21268 جلد رسیده بود آن را به آستان قدس اهدا کرد.فهرست نسخ خطی آن در پنچ جلد موجود است. مجموعه کتابخانه تا سال 1376 به 125هزار جلد و مجموعه خطی آن به 4300 جلد رسید.

این انجمن با پیشنهاد بنیاد کشورهای مشترک المنافع که نماینده بیش از بیست انجمن کتابداران این کشورها بود و در کنفرانس انمنهای کتابداران انگلیس در سال 1971 شرکت کرده بود شکل گرفت.در سلل 1972 با نام انجمن کتابداران کشورهای مشترک المنافع به تصویب رسید. اهداف این انجمن کمک به گسترش کتابخانه های کشورهای مشترک المنافع ، برقراری ارتباط بین کتابخانه ها در کشورهای مختلف، حمایت و تشویق برای تشکیل انجمن های کتابداران در هرکشور، توجه به آموزش کتابداری و ایجاد استانداردهای صلاحیت است. در حال حاضر 50 کشور عضو آن هستند و فصلنامه comla newsletter   را منتشر می کند.

 

واژه یا گروهی از واژه های نشان دهنده ی یک موضوع که تحت آن تمام مواد و آثار مربوط به آن موضوع در فهرست یا کتابشناسی وارد شود و یا درپرونده ای مرتب گردد.تنظیم و ترتیب آن برحسب حروف الفباست.از آنجا که سرعنوانهای موضوعی دارای علائم نقطه گذاری خاصی است تنطیم الفبایی آن نیز برحسب این علائم پیش بینی شده است.در یک فهرست رده ای سرعنوان موضوعی غالبا مدون وپیش ساخته است تا وحدت و یکدستی را میسر سازد.سرعنوان موضوعی به منظور بازیابی موضوعی در یک فهرست، کتابشناسی یا نمایه به کار می رود.سرعنوان موضوعی ممکن است که شامل یک عنصر باشدو آن وقتی است که محتوای موضوعی کتاب قابل بیان با تک واژه باشد.یا از چندین عنصر تشکیل شده باشد و آن هنگامی است که محتوای موضوعی اثر با گروهی از کلمات که بر مبنای قواعد دستوری به هم پیوسته اند بیان شود. دو فهرست مشهور سرعنوانهای موضوعی آمریکایی عبارتند از: سرعنوانهای موضوعی سیرز که ابتدا در سال 1923 منتشر شد و در سال 1997 ویرایش شانزدهم آن منتشر شد.دیگری فهرست سرعنوانهای موضوعی کتابخانه کنگره آمریکاست که اولین ویرایش آن در سال 1897 منتشر شد و در 1998 ویرایش 21 آن به چاپ رسیده است.

 

در این نظام که به وسیله مورتیمرتوب پایه گذاری شد مقالات با سایر مدارک ابتدا برای پیدا کردن موضوع بررسی می شوند.جنبه های مختلف موضوع که مفهوم نامیده می شود در قالب یک یادو واژه اساسی که بدان کلید واژه گویند بیان می شود.این کلید واژه ها را از اصطلاحنامه که شامل کلید واژه تمامی موضوعاتی است که ممکن است در کار نمایه سازی مورد اتفاده قرار گیرد به دست می آورند.سپس به هر مدرک یک شماره ترتیب می دهند و الن شماره را روی برگه هایی که حامل آن کلید واژه هستند به وسیله منگنه کردن شماره ای که قبلا روی آنها تعبیه شده منتقل می کنند.برگه ها برحسب الفبای تک واژه ها برگه آرایی می شود.بازیالی اطلاعات بدین طریق صورت می گیرد که چندین برگه را همزمان بپرئی یک قاب شیشه ای که زیر آن چراغ روشن است قرار می دهند.عبور نور از سوراخها مدرک مورد نظر را نشان می دهد.شماره را میتوان برحسب آخرین رقم روی ستونهایی در برگه بررسی کرد تا شماره های مشابه بدست بیاید. گاه نیز به جای سوراخ کردن شماره ترتیب در ستون مورد نظر روی برگه هایی که مختص تک واژه ی مورد نظر است نوشته می شود. به هنگام بازیابی شماره های برگه ها با هم مقایسه می شود تا معلوم شود کدام مدرک در هر برگه انتخابی وارد شده و کدام یک دارای همه شرایط مورد نیاز است. انعکاس نور از سوراخهای برگه های منگنه نیز همین عمل را انجام می دهد. استفاده از نظام سنتی فهرست رده ای بود با شیوه ای که مبتنی بر نظم الفبایی مفاهیم باشد و نیز بتواند توسط غیر متخصصان انجام بگیرد.یونی ترم(uniterm) اکنون به عنوان علامت تجارتی این سیستم  (documentation Washington.D.C.) و نیز به منزله علامت اختصاری uniterm concept coordination indexing  به کار می رود.